De druk op de reumatologie als drijfveer 

De noodzaak voor verandering is groot. Met een voorspelde 3 miljoen artrosepatiënten in 2050 is de werkdruk voor reumatologen simpelweg onhoudbaar als de werkwijze niet verandert. Petra ziet technologische oplossingen (zoals AI modellen) als een mogelijke oplossing, maar waarschuwt voor te hoge verwachtingen op de korte termijn. “Het is een zoektocht waarbij we de druk op onze schouders voelen, maar waar de techniek nog onvoldoende aansluit op de hele workflow in de dagelijkse praktijk van zorg.” 

De illusie van de snelle implementatie 

Veel zorginstellingen hopen op een snelle ‘uitrol’, maar Petra’s ervaring laat een ander beeld zien. “Het lijkt zo simpel: ik praat, het model maakt een samenvatting en deze komt in het EPD terecht. Onder het topje van de ijsberg zit een enorme hoeveelheid werk. Wij zijn een jaar lang bezig geweest met één koppeling tussen het taalmodel en het EPD.” 

Ze is eerlijk: “In het begin was het nodig om mijn werkwijze aan te passen. Als er technisch iets kleins veranderde, werkte het soms niet en moesten we samen snel schakelen en oplossingen verzinnen. Ik leverde op sommige dagen meerdere keren feedback. Die veerkracht en dat doorzettingsvermogen moet je als medisch specialist hebben, anders kom je niet vooruit met innovatie.” 

Waarom tijdsbesparing nu nog een fabel is 

Een punt dat Petra vaak hoort, is de hoop op tijdsbesparing en arbeidskracht. “Die zien we nu nog niet terug,” stelt ze nuchter vast. “Een samenvatting maken is één, je bent echter nog steeds aan het corrigeren. Dossiervoering blijft de professionele verantwoordelijkheid van de medisch specialist. Daarnaast blijven er andere administratieve handelingen over, bijvoorbeeld de briefwisseling, orders, en verrichtingen- en DBC-registraties. De winst zit nu vooral in de kwaliteit van het consult: je kijkt de patiënt weer in de ogen en ziet de non-verbale communicatie. Meer oprechte aandacht voor de patiënt en minder typen is waardevol, maar het maakt je spreekuur niet korter. Het blijft mensenwerk.” 

De uitdaging van ongestructureerde data en de behoefte aan standaarden 

Petra wijst op een technisch knelpunt waar de zorgsector mee worstelt: “AI produceert nu vooral ongestructureerde tekst. We willen echter in Nederland de juiste gezondheidsinformatie elektronisch en automatisch kunnen uitwisselen. Daarvoor heb je gestructureerde data nodig die vanuit de samenvatting op de juiste plek in het EPD belandt. Er ontbreekt een kwaliteitsstandaard voor wat een ‘inhoudelijk juiste’ medische samenvatting door AI eigenlijk is en ook de technische standaard voor de datasamenvatting is er niet. We pionieren in een veld met snelle technologische ontwikkelingen, waarbij de technische en kwaliteitskaders nog niet duidelijk omschreven zijn.” 

Lessen uit de praktijk: Tips voor de medisch specialist 

Voor specialisten die onbekend zijn met de technologie, heeft Petra een aantal duidelijke adviezen: 

• Hanteer de regel van tien: “Probeer de technologische oplossing minimaal tien keer voordat je er wat van vindt. De eerste keer iets nieuws proberen is altijd spannend; de tiende keer krijg je handigheid en kan je de meerwaarde pas echt beleven.” 

• Stop met copy-pasten: “Streef naar geïntegreerde technologische oplossingen. Werken met verschillende losse platformen kost te veel tijd en is onoverzichtelijk. Het is fijn als met één druk op de knop de data terug te vinden is in het EPD “ 

• Zoek de middenweg voor veiligheid en gebruiksgemak: “Natuurlijk wil je technologie veilig en medisch ethisch verantwoord gebruiken in de zorg en daarbij aan de jurische kaders voldoen. Echter, er is een spanningsveld tussen privacy en security en gebruiksgemak. Werk samen vanuit verschillende perspectieven. Breng IT, privacy en security samen. Betrek zorgverleners en security officers. Zo ontstaan veilige en werkbare oplossingen voor het contact tussen zorgverlener en patiënt.” 

• De inzet van een large language model heeft kwalitatieve baten: “Meer aandacht voor de patiënt, werkplezier door minder typen. Een andere waardevolle ontwikkeling is het genereren van een patiëntsamenvatting met gepast taalgebruik, die ik direct naar de patiënt kan sturen via een e-consult, om thuis nog eens rustig terug te lezen wat er in het ziekenhuis besproken is.” 

• Samen digitaal vooruit door bottom-up feedback vanuit de zorg: “AI gaat ons niet zomaar als mens vervangen, maar technologie kan onze humane vermogens ondersteunen en deels automatiseren. Zorg dat je als specialist duidelijk maakt waar en wat voor ondersteuning je nodig hebt in je dagelijkse werk, zodat we samen kunnen zorgen dat technologie beter aansluit bij onze workflow en het contact met patiënten.” 

Een missie voor de menselijke maat 

Ondanks de uitdagingen en hobbels die er telkens weer te nemen zijn, blijft Petra optimistisch en realistisch. “Twee jaar geleden werd er gezegd dat AI het personeelstekort in de zorg snel kan oplossen. Dat is te vroeg gedacht. Het is nodig om te investeren in samenwerking in co-creatie voor digitale transformatie van zorg. Technologie kan ons als mens ondersteunen, echter vooralsnog niet volledig vervangen. Mijn missie is om technologie zo te ontwikkelen dat we oog en aandacht voor de eindgebruiker als mens behouden, met als rode draad de menselijke interactie in het zorgproces; de patiëntenzorg. Dat is waar we het allemaal voor doen.” 

 Lees meer over Spraakgestuurd rapporteren in de medisch specialistische zorg.